تنها ۲۴ ساعت پس از رونمایی از قابلیت جدید مبتنی بر هوش مصنوعی در گوگل ارث (Google Earth)، گوگل در تصمیمی ناگهانی این ابزار را به طور کامل از دسترس خارج کرد. این ویژگی که با هدف افزایش خلاقیت جغرافیدانان و کاربران طراحی شده بود، به افراد اجازه می‌داد تصاویری جعلی و ساخته‌شده توسط مدل مولد تصویر Nano Banana 2 را روی نقشه‌های واقعی ماهواره‌ای مونتاژ کنند. اما طوفانی از انتقادات کارشناسان درباره احتمال سوءاستفاده و گسترش گسترده اخبار جعلی (Misinformation)، غول فناوری را مجبور به عقب‌نشینی کرد.
چرا هوش مصنوعی جدید گوگل ارث جنجال‌آفرین شد؟
گوگل در ابتدای رونمایی اعلام کرده بود که هدف از اضافه کردن مولد تصویر هوش مصنوعی به گوگل ارث، ایجاد روش‌های خلاقانه برای کاوش‌های جغرافیایی است. با این حال، محققان و روزنامه‌نگاران حوزه راستی‌آزمایی به سرعت نسبت به مخاطرات امنیتی و رسانه‌ای این اقدام هشدار دادند.
برخی از مهم‌ترین دلایل نقد این قابلیت عبارتند از:
- تخریب اعتبار نقشه‌های مرجع: گوگل ارث همواره یکی از معتبرترین ابزارها برای روزنامه‌نگاران و پژوهشگران جهت راستی‌آزمایی تصاویر جغرافیایی بوده است. ترکیب نقشه‌های واقعی با تصاویر ساختگی، این اعتبار را خدشه‌دار می‌کرد.
- سهولت در ساخت اخبار کذب: هر کاربر عادی می‌توانست با وارد کردن یک دستور متنی (Prompt)، فاجعه‌ای جعلی، ساخت‌وسازهای نادرست یا تغییرات محیط‌زیستی غیرواقعی را روی نقشه‌های ماهواره‌ای شبیه‌سازی کند.
- تولید محتوای بی‌کیفیت و زباله جغرافیایی: کارشناسان رسانه‌ای هشدارهایی درباره موج جدیدی از محتوای دستکاری‌شده و ساختگی در شبکه‌های اجتماعی دادند.
واکنش رسمی گوگل و برنامه‌های آینده برای ایمن‌سازی ابزار
پس از موج شدید انتقادات در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های خبری، گوگل با انتشار بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که این ویژگی را تا زمان پیاده‌سازی مکانیزم‌های کنترلی و حفاظتی قوی‌تر غیرفعال کرده است.
در بخشی از بیانیه گوگل آمده است: «ما شاهد استفاده مفید متخصصان حوزه علوم جغرافیایی از این ابزار بوده‌ایم، اما گزارش‌هایی مبنی بر به‌اشتراک‌گذاری اسکرین‌شات‌هایی از تصاویر تولیدشده دریافت کردیم که قوانین و سیاست‌های ما را نقض می‌کردند. به همین دلیل تا زمان برقراری دستورالعمل‌ها و نرده‌های محافظتی محکم‌تر (Guardrails)، این قابلیت را از گوگل ارث حذف می‌کنیم.»
اگرچه ایجاد تصاویر دستکاری‌شده در عصر مولدهای هوش مصنوعی کار پیچیده‌ای نیست، اما قرار دادن مستقیم این ابزار روی یک پلتفرم معتبر جغرافیایی، مرز میان واقعیت و ساختار جعلی را بیش از هر زمان دیگری کمرنگ می‌کرد.
سوالات متداول
قابلیت هوش مصنوعی حذف شده در گوگل ارث چه کاری انجام می‌داد؟
این ابزار به کاربران امکان می‌داد با استفاده از مدل مولد تصویر Nano Banana ۲، تصاویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی را روی نقشه‌ها و تصاویر واقعی ماهواره‌ای گوگل ارث قرار دهند.
چرا گوگل تصمیم به حذف سریع این ویژگی گرفت؟
به دلیل نگرانی‌های جدی کارشناسان و رسانه‌ها در مورد سوءاستفاده از نقشه‌های واقعی برای ساخت و انتشار اخبار جعلی و اسکرین‌شات‌های گمراه‌کننده، گوگل تنها پس از یک روز آن را غیرفعال کرد.
آیا این ابزار دوباره به گوگل ارث بازمی‌گردد؟
گوگل اعلام کرده که در حال کار روی مکانیزم‌های حفاظتی قوی‌تر و محدودیت‌های ایمنی بیشتر است و پس از ارتقای امنیت ابزار، درباره بازگرداندن آن تصمیم‌گیری خواهد کرد.