رشد سریع مدل‌های زبانی بزرگ و پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی، مراکز داده سراسر جهان را با چالش بزرگ انتقال داده‌های عظیم در فواصل فرامرزهای جغرافیایی مواجه کرده است. کابل‌های فیبر نوری زیردریا که شریان اصلی اینترنت امروزی هستند، علاوه بر هزینه سنگین راه‌اندازی، آسیب‌پذیرند و تعمیر آن‌ها زمان‌بر است. استارتاپ تازه‌تأسیس Endeavor Optical Networks (EON) با جذب سرمایه اولیه ۱۰.۷۵ میلیون دلاری قصد دارد شبکه‌ای از ماهواره‌های مجهز به لیزرهای پیشرفته را در مدار زمین مستقر کند تا زیرساخت انتقال داده‌های ابرشرکت‌های هوش مصنوعی را به فضا منتقل کند.
انقلاب در زیرساخت پردازش هوش مصنوعی با ارتباطات لیزری
امروزه آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی و ابرشرکت‌های فناوری برای آموزش الگوریتم‌های پیچیده و همگام‌سازی مراکز داده خود به پهنای باندی در حد ترابیت بر ثانیه نیاز دارند. امواج رادیویی سنتی ظرفیت کافی برای این حجم داده را ندارند و کابل‌های دریایی نیز در مسیرهای طولانی مانند ارتباط بین آفریقا و آمریکای جنوبی محدودیت‌های جدی ایجاد می‌کنند.
استارتاپ EON که توسط متخصصان سابق اس‌پیس‌ایکس و ناسا بنیان‌گذاری شده، راه‌حل متفاوتی ارائه می‌دهد:
- سرعت خیره‌کننده: هدف‌گذاری اولیه برای انتقال داده با سرعت ۲.۴ ترابیت بر ثانیه در هر ماهواره که جهشی بزرگ در ارتباطات مداری محسوب می‌شود.
- پوشش اختصاصی: ساخت شبکه‌ای متشکل از ۲۰ ماهواره برای ایجاد لینک مستقیم میان مراکز داده و شبکه‌های توزیع محتوا.
- مدیریت اختلالات جوی: بهره‌گیری از سیستم‌های نوری پیشرفته و ایستگاه‌های زمینی چندگانه برای خنثی‌کردن اثر ابرها و تغییرات اتمسفر بر سیگنال‌های لیزر.
چالش‌های فنی و نقشه راه استارتاپ EON
اتصال مستقیم مراکز داده هوش مصنوعی از طریق لیزرهای فضایی پیچیدگی‌های فنی زیادی دارد. سرمایه‌گذاران سرشناسی مانند a16z و General Catalyst معتقدند تیم فنی EON که شامل مهندسان برجسته حوزه نوری و زیرساخت است، توانایی حل این چالش‌ها را دارد.
این شرکت قصد دارد اولین ماهواره آزمایشی خود را در اواخر سال ۲۰۲۷ به فضا پرتاب کند. این آزمایش برای دستیابی به سرعت دانلود نوری حداقل ۸۰۰ گیگابیت تا ۱ ترابیت بر ثانیه برنامه‌ریزی شده است. در صورت موفقیت، وابستگی غول‌های هوش مصنوعی به زیرساخت‌های فیزیکی زمین به‌شدت کاهش یافته و پایداری شبکه پردازش ابری تضمین می‌شود.
سوالات متداول
چرا مراکز داده هوش مصنوعی به لیزرهای فضایی نیاز دارند؟
آموزش مدل‌های هوش مصنوعی نیازمند انتقال بدون وقفه حجم عظیمی از داده‌ها بین مراکز داده مختلف است. لیزرهای فضایی پهنای باند بسیار بالاتر و تاخیر کمتری نسبت به خطوط فیبر نوری زمینی و دریایی ارائه می‌دهند.
سرعت انتقال داده در شبکه EON چقدر خواهد بود؟
EON سرعت ۲.۴ ترابیت بر ثانیه را برای شبکه اصلی خود هدف گرفته است، در حالی که ماهواره آزمایشی سال ۲۰۲۷ سرعتی حدود ۸۰۰ گیگابیت تا ۱ ترابیت بر ثانیه را ثبت خواهد کرد.