شرکت انتروپیک (Anthropic) از دستاورد بی‌نظیر یکی از مدل‌های هوش مصنوعی منتشرنشده خود خبر داده است که توانسته پیشرفت چشمگیری در حل حدس ریمان (Riemann Hypothesis) ایجاد کند. این مسئله ریاضی با قدمتی بیش از ۱۵۰ سال، یکی از پیچیده‌ترین معماهای تاریخ درباره توزیع اعداد اول است که همچنان جایزه‌ای ۱ میلیون دلاری برای اثبات کامل آن تعیین شده است. توانایی این مدل جدید در تحلیل ایده‌های پیچیده علمی، توجه مجامع ریاضی و تکنولوژی را به خود جلب کرده است.
همکاری ۶۰ ایجنت هوش مصنوعی برای حل معما
نکته شگفت‌انگیز در این دستاورد، نحوه مدیریت مسئله توسط هوش مصنوعی است. یکی از کارمندان انتروپیک بدون داشتن دانش تخصصی پیشرفته در ریاضیات، به مدل پیشنهاد داد تا شانس خود را برای اثبات حدس ریمان امتحان کند. این مدل طی ۳۶ ساعت به‌صورت کاملاً خودکار و خودسازمان‌دهی‌شده عمل کرد.
فرآیند عملیاتی این سیستم هوشمند شامل بخش‌های زیر بود:
- آزمایش و بررسی دقیق ۶۵۰ ایده مختلف برای حل مسئله.
- توزیع وظایف میان ۶۰ زیر-ایجنت (Sub-agent) تخصصی.
- توسعه ایده‌های کلیدی ریاضی توسط ۲ ایجنت اصلی و مشارکت ۱۳ ایجنت دیگر.
- بررسی دقیق، ارزیابی صحت استدلال‌ها و در نهایت نگارش مقاله علمی اولیه توسط سایر ایجنت‌ها.
نتایج به دست آمده توسط دو ریاضی‌دان برجسته در شرکت انتروپیک تأیید شد و در ادامه با استفاده از دستیار اثبات متن‌باز Lean به شکل رسمی فرمول‌بندی گردید.
تحول در کشفیات علمی و چالش‌های پیش‌رو
این دستاورد تازه‌ترین نمونه از سلسله موفقیت‌های مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) در حل قضایای پیچیده ریاضی به شمار می‌رود. پیش از این نیز مدل‌های هوش مصنوعی توانسته بودند برخی از مسائل مطرح‌شده توسط «اردوش» را حل کنند و شرکت اوپن‌ای‌آی نیز از اثبات ۱۰ مسئله مهم ریاضی توسط مدل داخلی خود خبر داده بود.
با وجود شگفت‌انگیز بودن این دستاوردها، موج جدید ورود هوش مصنوعی به ریاضیات با واکنش‌های متفاوتی روبرو شده است:
- نگرانی از اعتبار علمی: برخی از ریاضی‌دانان برجسته با امضای بیانیه‌ای اعلام کرده‌اند که اثبات‌های ریاضی باید به افراد مشخصی منتسب باشند تا مسئولیت صحت آن‌ها پذیرفته شود.
- تغییر پارادایم علمی: در مقابل، برخی دانشمندان بر این باورند که عدم انتساب قضایای ریاضی به انسان‌ها، چالش خاصی ایجاد نمی‌کند و هوش مصنوعی صرفاً ابزار کشف را ارتقا می‌دهد.
سوالات متداول
آیا هوش مصنوعی انتروپیک موفق به اثبات کامل حدس ریمان شد؟
خیر، این مدل حدس ریمان را به‌طور کامل اثبات نکرده است، اما توانسته کران پایین راه‌حل‌هایی که حدس ریمان برای آن‌ها صادق است را به میزان قابل‌توجهی ارتقا دهد و پیشرفت علمی ملموسی ثبت کند.
کدام مدل انتروپیک این دستاورد را ثبت کرده است؟
این پیشرفت توسط یکی از مدل‌های جدید و هنوز منتشرنشده شرکت انتروپیک انجام شده که از معماری چندایجنت پیشرفته بهره می‌برد.
ابزار Lean در این فرآیند چه نقشی داشت؟
نرم‌افزار Lean یک دستیار اثبات متن‌باز است که برای فرمول‌بندی رسمی، ساختاردهی منطقی و راستی‌آزمایی محاسبات ریاضی هوش مصنوعی مورد استفاده قرار گرفت.