مفهوم حکمرانی الگوریتم‌ها و تسلط شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی بر وظایف دولت‌ها، زنگ خطری جدی برای دموکراسی است. جیل لپور (Jill Lepore)، مورخ برجسته دانشگاه هاروارد و برنده جایزه پولیتزر، در مصاحبه‌ای جنجالی هشدار می‌دهد که مدیران سیلیکون ولی با برداشت اشتباه از ادبیات علمی-تخیلی، در حال سوق دادن جهان به سمت نوعی استبداد مدرن بر پایه ماشین‌ها هستند. این نگاه نقد عمیقی به ادعاهای نجات‌بخش مدیرانی چون سام آلتمن و ایلان ماسک وارد می‌سازد.
دولت مصنوعی؛ خطری جانشین دموکراسی و حقوق برابر
مفهوم «دولت مصنوعی» (Artificial State) به فرآیندی اشاره دارد که در آن شرکت‌های خصوصی و ابزارهای هوش مصنوعی به تدریج وظایف حاکمیتی را بر عهده می‌گیرند. این تغییر بدون نظارت و رضایت شهروندان رخ می‌دهد و ساختار دموکراسی را تضعیف می‌کند.
لپور تاکید می‌کند که مخالفت او با توسعه فناوری نیست، بلکه با نحوه تصاحب قدرت سیاسی توسط ابرشرکت‌های فناوری چالش دارد:
- جایگزینی قانون با کد: الگوریتم‌ها و مدلهای زبانی بزرگ به تدریج جای تصمیم‌گیری‌های قانونی و حقوقی انسانی را می‌گیرند.
- ادعاهای ایدئولوژیک بی‌اساس: ایده‌هایی مانند انتصاب «رئیس‌جمهور مبتنی بر هوش مصنوعی» یا تدوین قانون اساسی توسط سیستم‌های هوشمند، نشان‌دهنده توهم قدرت در سیلیکون ولی است.
- دیدگاه انحرافی از پیشرفت: هم‌راستا دانستن پیشرفت تکاملی بشر صرفاً با توسعه تکنولوژی، سایر جنبه‌های اخلاقی و آزادی‌های فردی را از بین می‌برد.
برداشت نادرست مدیران هوش مصنوعی از داستان‌های علمی-تخیلی
بسیاری از بنیان‌گذاران صنعت هوش مصنوعی، مانند ایلان ماسک و سام آلتمن، ادعا می‌کنند الهام‌بخش آن‌ها رمان‌های علمی-تخیلی بوده است. اما لپور معتقد است آن‌ها این آثار را کاملاً اشتباه خوانده‌اند.
کتاب‌ها و داستان‌های کلاسیک علمی-تخیلی غالباً هشدارهایی درباره خطرات سلطه ماشین‌ها بر انسان بوده‌اند، نه دستورالعملی برای اجرا. تبدیل این هشدارهای آسیب‌شناسانه به نقشه راه تجاری، عواقب ناگواری برای جوامع بشری به همراه دارد.
چرا ایدئولوژی غول‌های فناوری محکوم به شکست است؟
توسعه بی‌رویه زیرساخت‌های فناوری و داتاسنترهای غول‌پیکر هوش مصنوعی، فشار بی‌سابقه‌ای بر منابع طبیعی و زیست‌محیطی وارد می‌سازد. این تقابل میان تقاضای نامحدود سیستم‌های رایانه‌ای و محدودیت‌های جهان واقعی، اولین نشانه ناکارآمدی دولت مصنوعی است.
- واکنش‌های مردمی: افزایش اعتراضات محلی به احداث داتاسنترهای پرمصرف نشان می‌دهد جوامع در برابر تصمیمات یک‌جانبه شرکت‌های فناوری ایستادگی می‌کنند.
- تخریب منابع حیاتی: مصرف شدید آب و انرژی برای آموزش مدلهای AI با پایداری زیست‌محیطی جوامع انسانی در تعارض مستقیم است.
سوالات متداول
منظور از «دولت مصنوعی» چیست؟
دولت مصنوعی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن شرکت‌های خصوصی و سیستم‌های هوش مصنوعی وظایف سنتی دموکراسی و حکمرانی را جایگزین و مدیریت می‌کنند.
چرا جیل لپور از ایلان ماسک و سام آلتمن انتقاد می‌کند؟
او معتقد است این مدیران هشدارهای داستانی در مورد خطر تسلط ماشین‌ها را به عنوان الگویی برای توسعه شرکت‌های خود تفکیک و برداشت اشتباه کرده‌اند.