کیریاکوس میتسوتکیس، نخست‌وزیر یونان، در سفری به سانفرانسیسکو و در دیدار با بیش از ۲۵۰ بنیان‌گذار، سرمایه‌گذار و فعال عرصه فناوری، سخنانی مطرح کرد که کمتر از زبان رهبران سیاسی شنیده می‌شود. او صراحتاً اعتراف کرد که دولت‌های جهان در برابر سرعت سرسام‌آور پیشرفت هوش مصنوعی و تبعات آن عاجزند و هنوز هیچ برنامه جامعی برای مواجهه با ابعاد ناشناخته این فناوری نوظهور ندارند.
میتسوتکیس که خود دانش‌آموخته دانشگاه استنفورد است، هدف اولیه سفرش را جلب سرمایه و تشویق شرکت‌های فناوری به حضور در یونان عنوان کرد؛ اما بخش اصلی گفتگوهای او به چالش‌های عمیق اجتماعی، اخلاقی و اقتصادی مدل‌های زبانی بزرگ اختصاص یافت.
نبرد با نبردهای دیروز؛ عواقب هوش مصنوعی بر جامعه و آموزش
نخست‌وزیر یونان با اشاره به تصمیم کشورش برای ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۵ سال از ابتدای سال جدید، این اقدام را حتی ممکن است عقب‌تر از زمانه دانست. او هشدار داد که ظهور چت‌بات‌های هوش مصنوعی و همدم‌های دیجیتالی، چالش‌های کاملاً جدیدی برای نسل آینده ایجاد کرده است.
به گفته میتسوتکیس، استفاده از فناوری‌های جدید در مدارس باید بسیار هوشمندانه باشد. اگرچه آموزش شخصی‌سازی‌شده با هوش مصنوعی فرصت بی‌نظیری است، اما نباید جایگزین «یادگیری مهارت‌های پایه» و تلاش فردی دانش‌آموزان شود.
مهم‌ترین نکات مطرح‌شده توسط نخست‌وزیر یونان درباره هوش مصنوعی عبارتند از:
- عدم آمادگی جوامع: هیچ کشوری توان مواجهه با سرعت حذف مشاغل بر اثر توسعه هوش مصنوعی مولد را ندارد.
- لزوم شنیدن صدای توسعه‌دهندگان: وقتی سازندگان مدل‌های پیشرفته AI می‌گویند کاملاً بر رفتارهای خودکار سیستم‌ها مسلط نیستند، سیاست‌مداران باید این هشدار را جدی بگیرند.
- جذب سرمایه‌گذاری زیرساختی: یونان با همکاری شرکت‌های بزرگ مانند مایکروسافت، HPE و آمازون در حال ساخت ابررایانه‌ها و دیتاسنترهای جدید برای تحول دیجیتال است.
- قوانین هوشمند: نهایی‌سازی چارچوب‌های مقرراتی واقع‌بینانه بدون آسیب به نوآوری الزامی است.
آتنی دیگر برای مناظره‌های اخلاقی هوش مصنوعی
میتسوتکیس معتقد است خرد بشری و پیشرفت اخلاقی باید همگام با ابزارهای هوشمند رشد کند. همان‌طور که در یونان باستان آتن مرکز گفتگوهای فلسفی درباره «زندگی خوب» بود، امروز نیز برای پاسخ به این سوال که «انسانیت در عصر AI چه معنایی دارد»، باید فیلسوفان، جامعه‌شناسان و توسعه‌دهندگان فناوری دور یک میز بنشینند.
به باور رهبر سیاسی یونان، هوش مصنوعی بسیار سریع‌تر از قدرت تکامل مغز انسان در حال گسترش است و اگر برای آینده این فناوری قوانین حمایتی و اخلاقی دقیقی تعریف نشود، ثبات جوامع با خطرات جدی روبه‌رو خواهد شد.
سوالات متداول
چرا سخنان نخست‌وزیر یونان درباره هوش مصنوعی واکنش‌برانگیز شد؟
زیرا برخلاف اکثر سیاست‌مداران که تنها از جنبه‌های اقتصادی و تبلیغاتی فناوری می‌گویند، او صادقانه به عدم آمادگی دولت‌ها در برابر خطرات شغل‌زدایی و چالش‌های اخلاقی AI اعتراف کرد.
یونان چه اقداماتی در زمینه زیرساخت‌های هوش مصنوعی انجام داده است؟
یونان با سرمایه‌گذاری گسترده از محل بودجه بازیابی اتحادیه اروپا، پروژه‌هایی مانند ساخت ابررایانه ملی با همکاری HPE و راه‌اندازی دیتاسنترهای پیشرفته توسط مایکروسافت و آمازون را کلید زده است.